Alleen maar positieve zaken .........gewenst!

In mijn laatste column heb ik beloofd een keer te proberen alleen maar positieve zaken te vermelden. En ik garandeer u dat ik het echt geprobeerd hebt. Ik heb goed nieuws tijdelijk nagejaagd als een hazewind een konijn. Zo heb ik de samenwerking tussen inspecties in de Inspectieraad willen toejuichen als een hoogtepunt, tot ik begreep dat ze weer meer uit elkaar willen. De ‘lex silencio’ (automatische goedkeuring van een vergunningsaanvraag als er op de aanvraag niet binnen een zekere termijn wordt beslist) heb ik willen verwelkomen als een stimulans tot (vroeg)tijdig presteren, tot ik begreep dat men het ziet als een legitimering voor niet reageren. De hele professionaliseringsslag op het gebied van milieuhandhaving dan, waarbij gemeenten, waterschappen en provincies jaren lang het vak naar een hoger getrokken hebben; bijna iedereen geslaagd. Daar kan ik zeker wel de loftrompet bij laten schallen? Maar toch wil men nu de handhavingstaken bij andere, nieuwe regionale gremia leggen! Of de nieuwe klare taal die DNB en AFM na de kredietcrisis schenken, hier spreken dan toch hoge, heldere autoriteiten. Maar als ik ’s avonds voor de buis zit, vind ik, eerlijk gezegd, het programma Radar meer doen aan toezicht dan de autoriteiten zelf.

Zo zou ik nog een tijdje kunnen doorgaan, waarbij het lijkt of het aan u, toezichthouders ligt, dat ik, columnist, geen positief geluid kan laten horen. Laat ik het maar eerlijk toegeven, ik kan het gewoon niet. Het lukt me niet om alleen maar positieve keelklanken uit te stoten. Het is niet zo dat deze vogel zo gebekt is, dat er alleen maar kritiek uit komt, maar het staat niet in het script van columnist. Positief commentaar hoort in het script te staan van leiders, managers, ouders en vrienden, maar het komt niet voor in het script van journalisten, auditors, rekenkamers e.d.

Maar misschien ligt het ook een beetje aan onze cultuur - Nederland heeft een wat zeurderige en weinig positief-opgewekte cultuur waarin complimenten schaars zijn – anders dan in de VS of zelfs de UK. En misschien zie ik ook te weinig, lees ik te weinig, loop ik te weinig rond in Toezichtsland om goede zaken waar te nemen. Edoch, ook al zou ik meer zien, lezen en rondlopen, dan nog zouden mijn complimenten willekeurig geplante veren in voorbijkomende hoeden zijn. Net zoals veel kritisch commentaar rode vlaggen betreft die op bijna even willekeurige manier worden geplaatst bij incidenten, waar er evident iets mis is (gegaan), een ongeluk geholpen door de wet van de grote getallen of de blinde selectie van het toeval. Nee, om systematisch te kunnen prijzen en laken, is minimaal meer informatie nodig. En die is er niet. Inspecties geven - ondanks normen als transparantie, afrekenbaarheid of democratisch gehalte - in hun jaarverslagen noch elders informatie waaruit een geïnteresseerde lezer/beoordelaar kan afleiden hoe goed ze het doen - of hoe slecht. Probeert u het maar eens.

Minimaal, zei ik. Los van meer informatie moet er een passend evaluatief framework zijn, een set van beoordelingsnormen of criteria. Geen mooie ideologische sierwoorden in kaderende missiestatements die de horizon tijdelijk kleurrijk oplichten. Ook niet een paar politieke hartekreten à la moties Aptroot, een norm als ‘toezichthouder mag maar 1 x per jaar langskomen’, waar ik me al eerder druk om maakte. Dat is normering vanuit het negatieve. AH zal zijn leverancier van kantoorartikelen toch ook niet zeggen, dat die maar 1 x per jaar mag langs komen. Hij mag zo vaak langskomen als nodig is. Nee, stimulerende, sturende normensets hebben we nodig, die aanzetten tot goed gedrag en goede werken. Maar dan wel bindende, gesanctioneerde normen, hè; de overheid is gul met strikte normen naar burgers en bedrijven maar gierig met dergelijke normen naar zichzelf.

Ik wil maar zeggen. Wellicht krijgen we toch nog een mooi jaar, 2010! Maar dan moeten we er met z’n allen nog wel wat aan doen. Ik roep wel als het niet goed gaat!